Zamość – renesansowe miasto

Miasto Zamość położone jest w południowej części województwa lubelskiego. Jest jednym z większych ośrodków kulturalnych, edukacyjnych i turystycznych województwa, a zwłaszcza Zamojszczyzny. Zamość często bywa nazywany „Perłą Renesansu”, „Miastem Arkad” i „Padwą Północy”. Znajdź nocleg w Zamościu.

zamosc 2

[ hana-code-insert ] ''Podrozuj' is not found

Zamość – renesansowe miasto – Historia

Zamość prawa miejskie uzyskał w 1580 roku, na mocy przywileju lokacyjnego wystawionego przez kanclerza i hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego. Od czasów swojego powstania Zamość był ważnym centrum handlowym, w którym obok siebie mieszkali Polacy, Żydzi, Rusini, Ormianie i Grecy. Wyrazem tej różnorodności była budowa i obecność w mieście świątyń wyznania rzymskokatolickiego, greckokatolickiego, ormiańskiego, prawosławnego oraz żydowskiego. Miasto musiało się jednak zmagać z licznymi najazdami, m.in. Kozaków w 1648 roku oraz podczas potopu w 1656 r. przez wojska szwedzkie. W 1809 roku Zamość przyłączono do Księstwa Warszawskiego, a po kongresie wiedeńskim do Królestwa Polskiego, uzależnionego od Rosji. W 1821 roku rząd Królestwa Polskiego odkupił miasto od Zamoyskich i zmodernizował umocnienia twierdzy. Zmodernizowana Twierdza Zamość odegrała dużą rolę w trakcie powstania listopadowego i skapitulowała jako ostatni polski punkt oporu. Po stwierdzeniu nieprzydatności twierdz z dziełami obronnymi, w 1866 r. skasowano twierdzę zamojską, co dało początek przestrzennemu rozwojowi miasta. W okresie I wojny światowej do Zamościa doprowadzono linię kolejową. Po odzyskaniu niepodległości Polski, w 1918 r. doszło tu do komunistycznej rewolty stłumionej przez oddziały wojskowe pod dowództwem majora Lisa-Kuli, a dwa lata później miasto okrążyła sowiecka armia, której ataki również zostały zatrzymane. Dwudziestolecie międzywojenne to okres rozwoju miasta, poszerzano jego granice, powstawało wiele nowych instytucji i ośrodków, szczególnie związanych z życiem kulturalnym i oświatowym. We wrześniu 1939 roku do Zamościa wtargnęli Niemcy, na krótko także wojska radzieckie. W czasie okupacji niemieckiej na Zamojszczyźnie miała miejsce masowa akcja wysiedleńcza prowadzona przez Niemców, dążących do stworzenia tu niemieckiego osadnictwa jako przyczółka do germanizacji Wschodu. Po wojnie nastąpił dynamiczny rozwój miasta, w latach 1975-1998 Zamość był stolicą województwa zamojskiego, a od 1999 roku ponownie stał się miastem powiatowym w województwie lubelskim. W roku 1992 zamojskie Stare Miasto, stanowiące przykład renesansowej zabudowy miejskiej, zostało wpisane na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

Zabytki i atrakcje

Arsenał – czyli dawna zbrojownia, wzniesiony został przez Bernarda Morando w latach 1582-1584.W okresie międzywojennym mieściły się tu szkoły, po II wojnie światowej warsztaty (stolarnia), a od roku 1984 Muzeum Barwy i Oręża.

Brama Szczebrzeska

[ hana-code-insert ] 'Hotelepl 200×200' is not found

Brama Szczebrzeska – powstała w latach 1603-1605. Przebudowy tej manierystycznej bramy z attykami dokonano w II poł. XVIII wieku, ozdobiono ją wówczas attykami w stylu rokoko oraz rzeźbami, m.in. św. Floriana i św. Michała Archanioła. Kolejne zmiany przeprowadzono w okresie zaborów, w I poł. XIX wieku, kiedy zmieniono jej wygląd na styl klasycystyczny, jaki pozostał do dziś.

Dom mykwy – to dawna łaźnia żydowska z połowy XVIII w. We wnętrzu obszernej i wysokiej sali zachował się dawny basen do rytualnych kąpieli.

Gmach dawnej Akademii Zamojskiej – został zbudowany za czasów II ordynata, Tomasza Zamoyskiego, w latach 1639-1648. Jest to monumentalna piętrowa budowla u zbiegu ul. Akademickiej i ul. Pereca, jedna z pierwszych uczelni polskich. Obecnie mieści się tutaj siedziba I LO im. J. Zamojskiego.

Infułatka – to dom infułatów, dziekanów zamojskich, na Starym Mieście, przy zamojskiej katedrze. Obecnie, od roku 1987, mieści się tu Muzeum Sakralne Katedry Zamojskiej.

kamienice

Kamienica Pod Aniołem (czerwona) – to jedna z tzw. kamienic ormiańskich. Kamienicę wybudował w latach 1632-1634 bogaty kupiec ormiański Gabriel Bartoszewicz. Jest bogato ozdobiona różnymi płaskorzeźbami. Obecnie w budynku mieści się Muzeum Zamojskie.

Kamienica Pod Madonną lub Sołtanowska (żółta) – powstała w połowie XVII wieku w miejscu drewnianej, jaką nabył kupiec Sołtan Sachwelowicz. Jest to jedna z kamienic ormiańskich znajdujących się w północnej pierzei Rynku Wielkiego przy ulicy Ormiańskiej 22. Obecnie w kamienicy mieści się Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych im. Bernarda Morando.

Kamienica Pod Małżeństwem lub Szafirowa (niebieska) – to także kamienica ormiańska. Została wybudowana w pierwszej połowie XVII wieku przez kupca ormiańskiego Torosza. Wraz z kolejnymi trzema kamienicami, stanowi siedzibę Muzeum Zamojskiego.

Kamienica Rudomiczowska (ciemnożółta) – również jest jedną z kamienic ormiańskich położonych w północnej pierzei Rynku Wielkiego, przy ulicy Ormiańskiej 28. W porównaniu do sąsiednich jest skromniej ozdobiona i ma nieco surowszy wygląd. Obecnie, tak jak i trzy inne obok położone zajęta jest przez Muzeum Zamojskiego.

Kamienica Wilczkowska (zielona) – położona jest obok ratusza, przy ulicy Ormiańskiej nr 30, na rogu ulicy Solnej. Jest jedną z tzw. kamienic ormiańskich. Kamienica pochodzi z pocz. XVII w. Obecnie w budynku mieści się część Muzeum Zamojskiego, restauracja i biuro turystyczne.

Katedra Zmartwychwstania Pańskiego i św. Tomasza Apostoła

Katedra Zmartwychwstania Pańskiego i św. Tomasza Apostoła – jest to renesansowy kościół na Starym Mieście, wzniesiony pod koniec XVI w. Katedra tę ufundował założyciel miasta, Jan Zamoyski, a autorem jej projektu jest włoski architekt Bernardo Morando. Strona internetowa: http://www.katedra.zamojskolubaczowska.pl

Kościół franciszkanów pw. Zwiastowania NMP – to barokowa świątynia ufundowana w połowie XVII w. przez Jana Sobiepana Zamoyskiego, ówczesnego hetmana ordynacji Zamojskiej. Budowę kościoła ukończono w 1685 r. Znajduje się on we wschodniej części zamojskiego Starego Miasta, pomiędzy ulicą Staszica, a placem Wolności.

Kościół św. Katarzyny

[ hana-code-insert ] ''Najlepsze' is not found

Kościół św. Katarzyny – to barokowa świątynia wzniesiona w latach 1680-1686. Kościół św. Katarzyny znajduje się w północnej części zamojskiego Starego Miasta. Wnętrze świątyni posiada zabytkowe elementy wystroju m.in. późnobarokowy obraz św. Katarzyny pod Madonną z Dzieciątkiem z I połowy XVIII w., drewniane ołtarze, rokokowe rzeźby aniołów, obrazy miejscowych malarzy, chór oparty o trzy arkady z kolumnami. Znajdują się tu także relikwie św. Andrzeja Boboli, oraz relikwie św. Pio z Pietrelciny. W 1983 r. kościół wpisano do rejestru zabytków.

Kościół św. Mikołaja – to renesansowo-barokowy kościół na Starym Mieście, wzniesiony w XVII wieku. Jest to dawna cerkiew greckokatolicka. We wnętrzu tej świątyni zachowało się wiele cennych zabytków m.in. późnorenesansowy portal z rozetami, barokowa kropielnica z czarnego marmuru, chór muzyczny z 16-głosowymi organami, polichromowe sztukaterie czy płaskorzeźby głów aniołów.

Nowa Brama Lubelska

Nowa Brama Lubelska – została zbudowana w I połowie XIX w. pomiędzy bastionami V i VI, podczas modernizacji Twierdzy Zamość, nieopodal starej Bramy Lubelskiej.

Nowa Brama Lwowska – została zbudowana w latach 20-tych XIX w. przy modernizacji Twierdzy Zamość. Po I wojnie światowej budynek przy tej bramie przebudowano na maszynownię pierwszej elektrowni miejskiej w Zamościu, nieco później dobudowano drugie, obecne przejście, po północnej stronie bramy. Obecnie w Nowej Bramie Lwowskiej mieści się siedziba Orkiestry Symfonicznej im. K. Namysłowskiego. Strona internetowa: http://www.namyslowiacy.pl/

Pałac Zamoyskich

Pałac Zamoyskich – jest to dawna rezydencja rodziny Zamoyskich z II połowy XVI w., wielokrotnie przebudowywana. Pierwsza budowa trwała w latach 1579-1586, a projekt pałacu wykonał Bernardo Morando. W roku 1658 pałac spłonął, dlatego po 1660 r. w stylu już barokowym odbudował go III ordynat zamojski Jan zwany Sobiepanem. W latach 1689-1690 Sobiepan polecił rozbudowę rezydencji, którą wykonał Jan Michał Link. W latach 1747-1751 nastąpiła większa późnobarokowa przebudowa pałacu dokonana na polecenie Tomasza Antoniego Zamoyskiego. Po 1803 roku, za sprawą XII ordynata Stanisława Kostki Zamoyskiego, styl pałacu zmieniono w klasycystyczny. Od 1918 r. w obiekcie mieszczą się sądy, a od strony podwórza lokale mieszkalne.

Park miejski – powstał w latach 1922-1927, a zaprojektowany został przez Waleriana Kronenberga. Leży po zachodniej stronie Starego Miasta.

Pomnik Jana Zamoyskiego – znajduje się naprzeciwko Pałacu Zamoyskich przy ulicy Akademickiej. Twórcą pomnika był profesor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie Marian Konieczny. Pomnik odsłonięto 17 września 2005 r., w 400. rocznicę śmierci Jana Zamoyskiego.

Ratusz.

Ratusz – to manierystyczno-barokowy, główny budynek na zamojskim Starym Mieście. Został zbudowany na przełomie XVI i XVII w. wg projektu Bernarda Moranda. W latach 1639-1651 był gruntownie przebudowany przez Jana Jaroszewicza i Jana Wolffa. Ratusz posiada 52-metrową wieżę zegarową oraz szerokie, wachlarzowe schody. Obecnie mieści się tu Urząd Miasta Zamość, Straż Miejska oraz Zamojski Ośrodek Informacji Turystycznej z Galerią Fotografii „Ratusz”. Ratusz ten jest symbolem Zamościa.

Rotunda Zamojska – powstała w XIX wieku jako część modyfikowanych przez Rosjan umocnień Twierdzy Zamość. Znajduje się ok. 500 m na południe od Starego Miasta, pełniła wówczas ważną funkcję jako stanowisko obronne. Kiedy znaczenie twierdzy zmalało w II połowie XIX wieku urządzono tu skład amunicji. W 1940 r. w budynkach Rotundy Zamojskiej naziści utworzyli więzienie śledcze (Gefangenen-Durchgangslager Sipo). Więzienie pełniło też funkcję ośrodka przesiedleńczego dla Polaków wysiedlonych z miejscowości na terenie Zamojszczyzny. Dziś funkcjonuje tu Muzeum Martyrologii, z cmentarzem ofiar oraz wystawą dokumentującą dzieje regionu w latach 1939-1945.

Rynek Solny – to jeden z dwóch obok Rynku Wodnego rynków pomocniczych w Zamościu. Wraz z Rynkiem Wielkim i Rynkiem Wodnym tworzą ważną oś kompozycji zespołu Starego Miasta. Nazwa jego pochodzi od handlu składowaną tu solą, sprowadzaną z Drohobycza i Wieliczki. Był to od początku plac targowy.

rynek 3

[ hana-code-insert ] 'Hotelscom Banner 300×250' is not found

Rynek Wielki w Zamościu – jest to prawdziwe serce miasta i jednocześnie jeden z najwspanialszych XVI-wiecznych placów w Europie. Wymiary Rynku Wielkiego wynoszą 100 na 100 metrów. Po każdej stronie rynku (pierzei) znajdują się zabytkowe kamienice z podcieniami oraz ratusz, główny obiekt tego placu. Kamieniczki północnej pierzei rynku należały dawniej do kupców ormiańskich. Obecnie w czterech z nich znajduje się Muzeum Zamojskie.

Rynek Wodny – jeden z placów na Starym Mieście w Zamościu. Jest jednym z trzech rynków położonych na linii północ-południe, przecinającej także Rynek Wielki oraz Rynek Solny.

Stara Brama Lubelska

[ hana-code-insert ] ''Wyjazd' is not found

Stara Brama Lubelska – jest to pierwsza brama Zamościa. Położona jest na rogu ulic Akademickiej i Królowej Jadwigi, między dawnymi bastionami IV i V, pierwszą Bramę Lubelską, zwaną także Janowicką, zbudowano pod koniec XVI wieku.

Stara Brama Lwowska – to manierystyczna budowla wzniesiona w latach 1597-1599. W latach 20-tych XIX w. wyznaczono w niej więzienie.

stare miasto

Stare Miasto – całe Stare Miasto zostało wpisane w 1992 roku na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO. Stare Miasto jak i cały Zamość stanowi przykład „idealnego miasta” z renesansową włoską urbanistyką.

Synagoga na Starym Mieście – to późnorenesansowy budynek z I połowy XVII w. Synagogę zbudowano na planie kwadratu z inicjatywy Żydów sefardyjskich w latach 1610-1620. Obecnie Synagoga w Zamościu jest najlepiej zachowaną późnorenesansową synagogą w Polsce.

Wieża widokowa – panoramę Starego Miasta można podziwiać z balkonu XVIII – wiecznej dzwonnicy przy Katedrze Zamojskiej. Taras Widokowy Wieży udostępniany jest w okresie: od 1 maja do 15 października, w dni powszednie w godzinach od 10:00 do 21:00, w niedziele i święta w godzinach od 13:00 do 22:00. Od 16 października do 30 kwietnia istnieje możliwość wstępu na wieżę pod warunkiem wcześniejszego telefonicznego kontaktu z Parafią Katedralną w Zamościu.

zoo

ZOO w Zamościu – nosi imię Stefana Milera, który w 1918 roku stworzył szkolny ogród zoologiczny przy Gimnazjum Męskim im. Jana Zamojskiego. Ogród przez lata rozrastał się do znacznych rozmiarów. Zajmuje 14 ha, na których hodowanych jest blisko 1000 zwierząt 180 gatunków, m.in. wielbłądy, niedźwiedzie, lamy, małpy, krokodyle, orły i sępy. Więcej informacji: www.zoo.zamosc.pl

Muzea w Zamościu

  • Muzeum Barwy i Oręża „Arsenał” – mieści się w budynku arsenału przy ul. Zamkowej 2. Więcej informacji: http://muzeum-zamojskie.pl/
  • Muzeum Martyrologii „Rotunda” – mieści się przy ul. Męczenników Rotundy 1.
  • Muzeum Zamojskie – mieści się w kamienicach Ormiańskich przy Rynku Wielkim. Więcej informacji: http://muzeum-zamojskie.pl/
  • Muzeum Techniki Drogowej i Mostowej – mieści się w kamienicy Birkowskiego przy Rynku Wielkim. Można tam podziwiać dawne narzędzia drogowe, umundurowanie służby drogowej, narzędzia geodezyjne i pomiarowe, modele nieistniejących drewnianych mostów, fotografie zabytków drogownictwa z obszaru lubelskiego oraz wiele innych eksponatów i dokumentów. Muzeum otwarte jest od maja do października, od wtorku do piątku, w godz. 10-14. W pozostałych miesiącach w czwartek w godz. 10-14.
  • Muzeum Sakralne Kolegiaty Zamoyskiej – powstało w 1987 roku i mieści się w trzech salach infułatki, koło katedry, przy ul. Kolegiackiej 1A. Muzeum jest otwarte od 1 maja do 30 września w dni powszednie od 10.00 do 16.00, w niedziele i święta od 10.00 do 13.00; od 1 października do 30 kwietnia tylko w niedziele i święta od 10.00 do 13.00.

zamosc_ratusz

Zamość to piękne miasto Lubelszczyzny. Zachwyca wspaniałymi zabytkami, pięknym Starym Miastem i cudowną atmosferą. Warto odwiedzić Zamość chociaż raz.

Justa 2013

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (3 votes cast)
Zamość - renesansowe miasto, 10.0 out of 10 based on 3 ratings

Podziel się:

Komentarz

komentarz