Szczecin – stolica województwa zachodniopomorskiego

Szczecin jest stolicą Województwa Zachodniopomorskiego oraz jednym z największych i najstarszych miast w Polsce. Miasto leży w północno-zachodniej części kraju, przy ujściu Odry, z dostępem do Zalewu Szczecińskiego i Morza Bałtyckiego. Z racji nadgranicznego położenia i bliskości Morza Bałtyckiego, dostępnego przez żeglowną Odrę oraz Zalew Szczeciński, Szczecin stał się ośrodkiem gospodarczym regionu. Znajduje się tu port morski, stocznie remontowe, jachtowe oraz żeglugi morskiej. Miasto jest ośrodkiem turystycznym z dużą liczbą zabytków.

szczecin

Położenie

Szczecin leży w północno-zachodniej Polsce, w zachodniej części woj. zachodniopomorskiego przy granicy polsko-niemieckiej. Miasto leży nad rzeką Odrą oraz jeziorem Dąbie. Miasto otaczają 3 duże kompleksy leśne, puszcze: Wkrzańska od północy, Bukowa od południa oraz Goleniowska od wschodu. Szczecin jest położony na obszarze czterech mezoregionów geograficznych: Dolina Dolnej Odry, Wzniesienia Szczecińskie, Wzgórza Bukowe i Równina Goleniowska – wchodzą one w skład Pobrzeża Szczecińskiego.

Historia

sz

Szczecin ma wielokulturową i wielonarodową przeszłość. W VII-VI wieku p.n.e. istniała na tym terenie osada z okresu kultury łużyckiej. W IX w. powstał gród obronny otoczony wałem drewniano-ziemnym. W X w. Szczecin stał się posiadłością lenną polskiego księcia Mieszka I. Do ok. 1005 r. Szczecin znajdował się pod zwierzchnictwem Bolesława Chrobrego. W 1181 r. miasto wraz z Pomorzem Zachodnim stało się lennikiem cesarza i weszło w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. W 1243 r. książę Barnim I nadał Szczecinowi prawa miejskie i odtąd zaczął odgrywać on dominującą rolę polityczną na Pomorzu. 15 października 1939 r. utworzone zostało tzw. Wielkie Miasto Szczecin, istniejące do zakończenia wojny. Na tym terenie istniało ok. 100 obozów pracy przymusowej. Zniszczenia zabudowy wyniosły ok. 60-70%, portu wraz z przyległościami – 70-80%, obiekty przemysłowe zostały zaś zniszczone w 90%.26 kwietnia 1945 roku Armia Czerwona zdobyła Szczecin. Oficjalne przekazanie miasta władzom polskim nastąpiło dopiero 5 lipca. W grudniu 1970 r. i sierpniu 1980 r. w Szczecinie miały miejsce strajki i demonstracje robotnicze, tu także podpisano tzw. porozumienia sierpniowe. W latach 1946-1998 miasto było stolicą województwa szczecińskiego, a od 1999 r. jest stolicą województwa zachodniopomorskiego. Od 1999 r. jest główną kwaterą Wielonarodowego Korpusu Północno-Wschodniego sił NATO.

Zabytki i atrakcje

Bazylika archikatedralna św. Jakuba

Bazylika archikatedralna św. Jakuba – najważniejszy kościół miasta Szczecina. Zlokalizowany jest na Starym Mieście. W dobie średniowiecza wraz z nieistniejącym od 1831 kościołem NMP pełnił funkcję fary miejskiej, od 1534 do 1945 należał do pomorskiej gminy luterańskiej. Zniszczony podczas II wojny światowej kościół został pieczołowicie odbudowany. Wewnątrz umieszczono wtórnie kilka dzieł plastyki gotyckiej w tym retabula ołtarzowe z Ciećmierza, Chojny i Lubeki. Z wystroju nowożytnego zachowało się kilka epitafiów i rzeźb.

Brama Królewska – wcześniej nazywana Bramą Anklamską lub Nakielską, znajduje się na pl. Hołdu Pruskiego. Powstała ona w latach 1725-1728 na miejscu dawnych murów miejskich i jest jedną z dwóch zachowanych bram twierdzy szczecińskiej. Została zaprojektowana w stylu barokowym według projektu Gerharda Corneliusa von Wallrave, dekoracje wykonał Bartolomeo Damart – nadworny rzeźbiarz króla Prus Fryderyk Wilhelm I, który był fundatorem bramy.

Brama Portowa

Brama Portowa – brama miejska Szczecina, zbudowana w stylu barokowym w latach 1725-1727 według projektu holenderskiego projektanta fortyfikacji Gerharda Corneliusa van Wallrawe. Zewnętrzna ściana bramy została ozdobiona przez francuskiego rzeźbiarza Bartholome Damarta. Umieszczono tu tarczę z monogramem króla Fryderyka Wilhelma I, fundatora tego obiektu.

Gmach Główny Muzeum Narodowego w Szczecinie – to potężny gmach przy Wałach Chrobrego, wybudowany w latach 1908-1913 według projektu W. Meyera-Schwartau. Znajdują się tu działy: Morski, Kultur Pozaeuropejskich, Etnografii Pomorza, Numizmatyki oraz Edukacji. Wybudowany na planie litery E nawiązuje swoim stylem do modernizmu i secesji. Pomiędzy arkadami portyku fasady głównej – od strony Odry – znajdują się reliefy, przedstawiające cztery obiekty symbolizujące epoki kultury: piramidę Cheopsa (kultura egipska), Partenon (kultura grecko-rzymska), katedrę w Kolonii (kultura średniowieczna) oraz Bazylikę św. Piotra (kultura renesansu włoskiego). Na ścianie południowej znajdują się kobiece postacie symbolizujące malarstwo, grafikę i rzeźbę.

Kamienica Loitzów

[ hana-code-insert ] ''Podrozuj' is not found

Kamienica Loitzów – to jeden z najcenniejszych zabytków Szczecina, zbudowany w latach 1539-1547 w stylu późnego gotyku. To jeden z niewielu budynków dawnej zabudowy mieszczańskiej w Szczecinie, powstał na polecenie bankierskiego rodu Loitzów. Podczas II wojny światowej wnętrze kamienicy zostało doszczętnie zniszczone, odbudowano je w 1955 r. Od tego czasu służy jako siedziba Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych.

Kościół św. Piotra i św. Pawła – to gotycka, ceglana świątynia salowa zbudowana w XV w. Pierwszy kościół, jeszcze drewniany zbudowano w tym miejscu w 1124 r. Sto lat później, po pożarze pierwotnej budowli, wzniesiono nową świątynię z cegły. Na przestrzeni setek lat kościół był wielokrotnie rozbudowywany i przerabiany. Największą ozdobą kościoła jest plafon z 1703 r. ciągnący się przez niemal całą długość świątyni. Na zewnętrznej (północnej) ścianie obiektu znajduje się nisza jałmużnicza z XV w. z otworem wrzutowym na datki. Ściany po obu stronach niszy zdobią dwie płyty wapienne z płaskorzeźbami.

Muzeum Morskie – mieści się w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Szczecinie, na Wałach Chrobrego. W Muzeum Morskim zobaczyć można wspaniałe modele jednostek pływających ze wszystkich niemal epok i pochodzące z różnych stron świata. Przy muzeum mieści się oceanarium, a w nim m.in. cztery gatunki rekinów, mureny, płaszczki, ukwiały, rozgwiazdy, piranie, rogatnice oraz piękne skrzydlice.

Ogród Różany „Różanka”

Ogród Różany „Różanka” – początki Różanki to 1928 r., wówczas przy okazji wystawy ogrodniczej, połączonej ze spotkaniem w Szczecinie znanych ogrodników, powstał ogród różany. Na kilkunastu rabatach posadzono osiem tysięcy krzewów róż. Oczywiście w różnych odmianach. W 1935 r. rosarium zostało rozbudowane. Róż było już dziesięć tysięcy. Jedną z atrakcji ogrodu jest Ptasia Fontanna, odtworzona z klinkieru i marmuru na postawie zdjęć i rycin, na wzór budowli przedwojennej. Jej głównymi elementami są cztery betonowe gęsi osadzone na cokole.

Pałac Joński – usytuowany przy pl. Orła Białego 3, w stylu klasycystycznym. Nazwa pochodzi od charakterystycznych zdobień w stylu jońskim. W XVIIIw. w miejscu obecnego pałacu stała jednopiętrowa kamienica, stanowiąca własność nadleśniczego Bocka. Na początku XIX stulecia, kamienicę podwyższono o jedną kondygnację, jednocześnie nadając fasadzie formy klasycystyczne.

Pałac Klasycystyczny (zwany pałacem Bartza oraz pałacem Velthusena) – wybudowany został w latach 1778-1779 przez szczecińskiego przemysłowca i kupca Georga Ch. Velthusena. Początkowo winiarnia i skład win prowadzony przez Georga Ch. Velthusena. Następnie, w latach 1874-1920 siedziba fabryki fortepianów Georga Wolkenhauera. Pałac został zbombardowany 18 sierpnia 1944 roku. Odbudowano go 15 lat później (w latach 1959-1962). Od roku 1963 do czasów obecnych w budynku znajduje się Zespół Szkół Muzycznych im. Feliksa Nowowiejskiego.

Pałac pod Globusem

Pałac pod Globusem – powstał w latach 1724-1725 według projektu Piotra de Montarque. Pałac był siedzibą Naczelnego Prezydenta Prowincji Pomorskiej Filipa Ottona von Grumbkowa. Pierwotnie był budowlą barokową o reprezentacyjnej fasadzie, około 1800 r. przebudowany w formach empirowych. Obecnie jest to neobarokowy pałac o fasadzie pokrytej kamienną rustyką oraz jasną klinkierową licówką. Budowlę wieńczy globus.

Pałac pod Głowami – klasycystyczny budynek z końca XVIII wieku składający się z 2 budowli połączonych ze sobą w 1889 roku. Od roku 1889 aż do końca II wojny światowej pałac służył władzom wojskowym. Po powojennej odbudowie, w 1958 roku został przekazany instytucjom kulturalnym. W części zachodniej mieści się obecnie Klub 13 Muz, w części wschodniej – Muzeum Sztuki Współczesnej, Oddział Muzeum Narodowego w Szczecinie.

park k

Park Kasprowicza – największy park miejski Szczecina. Wraz z Parkiem Leśnym Arkońskim tworzą zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Zespół Parków Kasprowicza-Arkoński” o łącznej powierzchni 96,8 ha. Został założony w 1900 r. i otrzymał nazwę Quistorp Park na cześć Johannesa Heinricha Quistorpa, który przekazał miastu sąsiadujące tereny: plac Jasne Błonia i Las Arkoński. Park położony jest na zboczach tzw. Doliny Niemierzyńskiej nad jeziorem Rusałka i stanowi krańcowy fragment Puszczy Wkrzańskiej. W parku występują liczne gatunki drzew, które są rzadko spotykane w Polsce takie jak sosny: żółta i górska, świerk serbski, cis, cypryśnik błotny, platan, ambrowiec amerykański, jesion mannowy oraz gatunki brzozy, wierzby, buku, jesionu i dębu.

Plac Grunwaldzki – jest jednym z najbardziej reprezentacyjnych miejsc Szczecina. Plac powstał pod koniec lat 80. XIX wieku w centrum zlikwidowanego w 1884 roku Fortu Wilhelma. Pierwotnie nazywał się placem Kościelnym Westend, a później Cesarza Wilhelma. Plac jest świadkiem ważnych nie tylko dla lokalnej społeczności wydarzeń – między innymi tu odbywają się zloty rowerzystów, manifestacje, także tu zorganizowano Referendum na rzecz przystąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Plac Jasne Błonia im. Jana Pawła II – szeroki zieleniec znajdujący się na północ od gmachu szczecińskiego Urzędu Miejskiego ograniczony ulicami Ogińskiego, Szymanowskiego i Moniuszki. Od północnego zachodu przechodzi w Park Kasprowicza. Park powstał w latach 1925-1927, zaprojektowany został z rzędami platanów klonolistnych po bokach rozległego trawnika z parterowymi kompozycjami kwiatowymi pośrodku. Dominantą Jasnych Błoni jest Pomnik Czynu Polaków, wyobrażający podrywające się do lotu trzy orły, symbolizujące trzy pokolenia Polaków zaangażowanych w odbudowę Szczecina. Pomnik postawiono w 1979 roku.

Podziemne trasy turystyczne – należą do największych atrakcji Szczecina. Podziemny Szczecin został zbudowany przez Niemców w 1941 roku jako schron przeciwlotniczy dla cywilów. Schron szczeciński ma 17 m wysokości, 2500 m2 powierzchni całkowitej i 1900 m2 powierzchni użytkowej. Potężne, żelbetonowe ściany mają grubość 3 metrów, sufit natomiast liczy 2,8 metra. W schronie są dwie trasy turystyczne: „II Wojna Światowa” i „Zimna Wojna”. Obie trasy można zwiedzać wyłącznie z przewodnikiem. Trasa „II Wojna Światowa” – schron przeciwlotniczy – przedstawia rekonstrukcję życia w schronie podczas nalotów, omawia technikę budowania schronu, przedstawia czas II wojny światowej, od momentu rozpoczęcia się nalotów, walki o Szczecin, przejmowanie Szczecina przez polską władzę ludową, odgruzowywanie Szczecina i pierwsze lata powojenne. Trasa „Zimna Wojna” – schron przeciwatomowy – prezentuje historię schronu podczas Zimnej Wojny. Techniki adaptacji na schron przeciwatomowy z przeciwlotniczego. Omawia organizację Obrony Cywilnej, prezentuje sprzęt, sposoby działania i propagandę jej towarzyszącą. Przenosi w czasy fobii atomowej, porusza kwestie broni jądrowej.

Ratusz staromiejski -

[ hana-code-insert ] ''Najlepsze' is not found

Ratusz staromiejski – zbudowano go dla władz miasta w XV w. Zniszczony podczas II wojny światowej, odbudowany w roku 1968. Odrestaurowano m.in. gotyckie zdobienia ścian zewnętrznych, których zadaniem było podniesienie prestiżu rajców miejskich. Obecnie w ratuszu mieści się Muzeum Historii Szczecina, prezentujące historię miasta od wieków średnich do współczesności.

Wały Chrobrego – to taras widokowy o długości ok. 500 m w Szczecinie. W 1873 rozpoczęło się wyburzanie XVIII-wiecznych fortyfikacji Szczecina. Pierwsza koncepcja zabudowy terenów likwidowanego Fortu Leopold na wyniosłym brzegu Odry powstała w 1876. Od 1878 do 1907 urząd nadburmistrza Szczecina sprawował Hermann Haken. Dzięki jego wielkiemu zaangażowaniu kolejną koncepcję opracowano w 1894, a w 1901 podjęto decyzję o realizacji. W latach 1902-1907 uformowano, na wysokości 19,3 m n.p.m., taras widokowy według projektu urbanistycznego Wilhelma Meyera-Schwartau. Zespół tarasów widokowych Wały Chrobrego znajduje się w rejestrze zabytków nieruchomych.

port

Wycieczki po Porcie Szczecin Odra Queen i Peene Queen to pasażerskie statki wycieczkowe, statki te od wczesnej wiosny do późnej jesieni odbywają regularne rejsy po porcie. Mogą również zostać wyczarterowane na dowolną trasę. Statki te posiadają dwa pokłady: zamknięty (klimatyzowany) oraz otwarty (widokowy). Wszystkie miejsca siedzące są zadaszone, co umożliwia komfortową podróż bez względu na panujące warunki atmosferyczne. Na pokładach statków znajdują się: mini bar oraz miejsce wykorzystywane do tańca lub prezentacji wyposażone w profesjonalny sprzęt multimedialny.

Zamek Książąt Pomorskich

[ hana-code-insert ] ''Wyjazd' is not found

Zamek Książąt Pomorskich – wznosi się w miejscu dawnego grodu, a początki jego budowy sięgają połowy XIV w. Na przestrzeni wieków (XV-XIX) zamek był wielokrotnie rozbudowywany i przebudowywany. Po 1945 r. zrekonstruowany w stylu renesansowym zgodnie z wyglądem z XVI-XVII w. Budowla jest czworoboczna z dziedzińcem, w krypcie kaplicy znajdują się sarkofagi książąt pomorskich. Obecnie mieści się tam Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego, Opera na Zamku w Szczecinie, sala koncertowa (Sala Bogusława), sale wystawowe, kino „Zamek”, teatr „Krypta”, sala ślubów Urzędu Stanu Cywilnego, dwie restauracje i małe muzeum. Na Zamku odbywa się większość szczecińskich wystaw tymczasowych, a na dziedzińcu imprezy kulturalne oraz koncerty. Na wieży zamku można podziwiać wahadło Foucaulta − doświadczalny dowód na ruch obrotowy Ziemi.

Justa 2013

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (2 votes cast)
Szczecin – stolica województwa zachodniopomorskiego, 10.0 out of 10 based on 2 ratings

Podziel się:

Komentarz

komentarz